Door ZET

Op deze pagina vindt u een selectie van de projecten, die we de afgelopen jaren, soms in een vorig werkverband, hebben uitgevoerd. De projecten geven een aardig beeld van onze expertise en werkwijze.
De projectenlijst is tamelijk omvangrijk. U kunt snel doorklikken naar onderstaande thema’s:
Biodiversiteit, ecosysteemdiensten en natuurlijk kapitaal
Natuur
Klimaat en energie
Landbouw en landelijk gebied
Milieu en duurzame ontwikkeling
Gebiedsgericht werken
Natuur- en milieueducatie (NME)
Beleid
Procesbegeleiding en organisatie
Evaluaties, haalbaarheidsonderzoeken en verkenningen
Kennismanagement

Biodiversiteit, ecosysteemdiensten en natuurlijk kapitaal

Inspirerende voorbeelden Maatregelenbuffet Biodiversiteit

Rijkswaterstaat heeft Bureau ZET gevraagd om ondersteuning te bieden bij de totstandkoming van een digitaal inspiratieproduct (‘maatregelenbuffet’) dat medewerkers en partners van Rijkswaterstaat inspireert om via inrichting en beheer van de assets (bermen, oevers, kunstwerken, werkeilanden, etc.) te komen tot een hogere biodiversiteitswaarde en tot duurzame inzet van het natuurlijk kapitaal dat RWS beheert. In 2017 verkenden we de doelgroepen binnen en buiten RWS, hun behoeften en praktijkervaringen, uitmondend in een advies over het te ontwikkelen inspiratieproduct. In 2018 gaan we aan de slag met de daadwerkelijke totstandkoming daarvan: het uitwerken van voorbeelden hoe op de terreinen van RWS gewerkt wordt aan behoud en herstel van biodiversiteit. (2017-2018)

Strategieontwikkeling Verzilvering ecosysteemdiensten van bos en natuur

De Vereniging van Bos- en Natuurterreineigenaren (VBNE) is een samenwerkingsverband van de belangrijkste bos- en natuurterreineigenaren in Nederland. Eén van de doelen in het VBNE-Werkplan 2017 is: “bos- en natuurterreineigenaren beschikken over een brede financieringsbasis voor hun beheer”. De VBNE denkt daarbij vooral aan het benutten van de kansen die ecosysteemdiensten van bos en natuur bieden en wil een strategie ontwikkelen om op termijn één of enkele ecosysteemdiensten te verzilveren voor het bos- en natuurbeheer. Bureau ZET werd gevraagd om twee werkgroepen van VBNE-leden te begeleiden en inhoudelijk te adviseren. Resultaat is strategiedocument met de keuze voor de meest kansrijke ecosysteemdienst, de mogelijke verzilveringsmechanismen en de stappen die gezet moeten worden om tot implementatie te komen. (2017-2018)

Stakeholderbijeenkomst MKBA Ganzenpopulaties

Wageningen Environmental Research voerde in opdracht van Ministerie van EZ/BIJ12 een maatschappelijke kosten/baten-analyse (MKBA) uit waarin op evenwichtige wijze aandacht wordt geschonken aan de kosten en baten die de aanwezigheid van ganzenpopulaties met zich meebrengt in de provincie Friesland. De resultaten van de MKBA zijn input voor de ontwikkeling en uitvoering van het beleid gericht op beheersing van de ganzenpopulaties en de door ganzen veroorzaakte schade. Bureau ZET werd gevraagd een bijeenkomst met stakeholders voor te bereiden, te organiseren en voor te zitten. Het doel van de bijeenkomst is om met de belangrijkste stakeholders en de provincie Friesland de potentiële kosten- en batenposten vast te stellen. Stakeholders zijn terreinbeheerders, boeren, jagers en overheden, recreatie- en horeca ondernemers. (2016-2017)

Biodiversiteit op bedrijventerreinen

Al geruime tijd wordt geprobeerd biodiversiteit op bedrijventerreinen te versterken. Om verschillende redenen is dat in de praktijk niet altijd eenvoudig. Toch worden recent op meerdere bedrijventerreinen in Nederland kansrijke initiatieven genomen om de biodiversiteit te versterken. Een beter overzicht van deze initiatieven kan andere bedrijven inspireren om ook aan de slag te gaan. RVO.nl (programma DuurzaamDoor) heeft Bureau ZET gevraagd voor het opstellen van een enthousiasmerend artikel over biodiversiteit op bedrijventerreinen. Doelgroepen van het artikel zijn parkmanagers, bedrijven, gemeenten en NGO’s. Door aansprekende praktijkvoorbeelden en door het beschrijven van een methode voor werken aan biodiversiteit op bedrijventerreinen, draagt het artikel de boodschap uit: het kan wel! (RVO, 2016)

Zeewier als natuurlijk kapitaal

Voor het programma Natuurlijk Kapitaal Nederland (NKN) onderzoekt het LEI welke ecosysteemdiensten geleverd worden door de teelt van zeewier en hoe de waarde hiervan verzilverd zou kunnen worden via de markt. Het doel van deze studie is: inzichtelijk maken van de mogelijkheden en barrières om, met gebruik van het concept Natuurlijk Kapitaal, ecologisch en economisch verantwoord zeewier te telen. De teelt van zeewier wordt bekeken in de context van bestaande en nieuwe zeewierketens. Het LEI heeft Bureau ZET gevraagd om het onderzoek procesmatig te begeleiden: voorbereiding, organisatie en verslaglegging van verschillende workshops. (LEI, 2015)

Platform BES – Biodiversiteit en Energieke Samenleving

IMG_0774Het Platform BES is een plek waar uitwisseling plaatsvindt rond strategische vragen en praktische uitdagingen van provincies op het gebied van biodiversiteit en de energieke samenleving. Een platform voor verrijking en verdieping, waar de deelnemende provincies elkaar inspireren en waar zij van elkaar, en in voorkomende gevallen van externe partijen, leren. Daarnaast wil het platform bijdragen aan interprovinciale netwerkontwikkeling op zijn werkterrein en aan de ontsluiting van dit netwerk voor medewerkers van provincies. Het ontwikkelen van een natuur- en biodiversiteitbenadering die aansluit op de maatschappelijke dynamiek, is een leerproces waarin provincies zoeken naar goede voorbeelden, bruikbare benaderingen, doeltreffende instrumenten en een effectieve invulling van de eigen rol. Het platform is een initiatief van Bureau ZET en is inmiddels begonnen aan een tweede serie van vijf bijeenkomsten. (2013 – 2015)

Workshop ‘Natuurlijk kapitaal/Ecosysteemdiensten in de Balans van de Leefomgeving’

Bureau ZET ondersteunde Alterra bij de praktische organisatie, het voorzitten en begeleiden van een workshop ‘Natuurlijk kapitaal/Ecosysteemdiensten in de Balans van de Leefomgeving 2014’ met vertegenwoordigers van overheid, bedrijfsleven en terreinbeherende organisaties. Tijdens de workshop maakten de betrokken partijen de balans van het inventariserende onderzoek op. Ook hebben de deelnemers het schrijversteam van bouwstenen en ideeën voorzien om het thema in de Balans van de Leefomgeving 2014 goed voor het voetlicht te brengen. Ten slotte zijn handelingsperspectieven benoemd voor het concretiseren van het complexe en veelomvattende maar ook veelbelovende duurzaamheidsconcept van de ecosysteemdiensten. (2013)

Provinciaal profijt van biodiversiteit

IMG_5785In opdracht van het Interprovinciaal Overleg (IPO) voerde Bureau ZET het communicatieproject ‘Provinciaal Profijt van Biodiversiteit’ uit. Het project laat zien dat werken met en investeren in functionele biodiversiteit bijdraagt aan het realiseren van provinciale beleidsdoelen op de terreinen van milieu, water, landelijk gebied, economie, ruimte en natuur. Groene meerwaarde is te bereiken door het combineren van gebruik, natuur- en nutsfuncties waardoor de basis ontstaat voor financiering. Het middenbestuur speelt hier een stuwende rol in. De provincie kan faciliteren in de zin van kennis delen, mensen en instellingen bij elkaar brengen en aangepaste regelgeving voor specifieke opgaven uitwerkenMet inspirerende voorbeelden en interactieve bijeenkomsten in verschillende provincies werkten we aan het identificeren en verzilveren van kansen voor biodiversiteit én voor provincies. Het resultaat is onder anderen de brochure ‘Provinciaal profijt van biodiversiteit’. Klik Provinciaal Profijt van Biodiversiteit voor de brochure. (2011-2012)

Communiceren over Biodiversiteit

In samenwerking met adviesbureau CREM en Gazpetti Graphics ontwikkelden en realiseerden wij een digitale handreiking biodiversiteitcommunicatie voor professionals. Klik hier voor de handreiking. (2010)

Gemeentelijke ambassadeurssoorten voor biodiversiteit

IMG_9743Ambassadeursoorten voor biodiversiteit zijn een heel eenvoudige manier om lokale participatie en betrokkenheid rond natuur, milieu en duurzame ontwikkeling te bevorderen. Ambassadeursoorten voor biodiversiteit zijn soorten die als spreekbuis voor biodiversiteit en het belang daarvan kunnen fungeren. Er worden diverse andere benamingen gebruikt voor min of meer hetzelfde: gidssoort, indicatorsoort, etc. Met ambassadeursoorten voor biodiversiteit kan bijvoorbeeld aandacht gevraagd worden voor: 1) Het belang van biodiversiteit en de waarde van biodiversiteit voor de gemeente en haar inwoners, 2) Het unieke karakter van de eigen gemeente en 3) Het concrete belang van duurzaam handelen voor de eigen omgeving. Op de website www.ambassadeursoorten.nl hebben wij kennis, handreikingen en instrumenten gebundeld waar vooral gemeenten, maar ook waterschappen en provincies gebruik van kunnen maken. (2010)

(naar boven)

Natuur

Soortenherstelprogramma N2000 Veluwe

De provincie Gelderland staat samen met de terreineigenaren voor de opgave om Natura 2000-doelstellingen te halen. Het beheerplan voor het Natura 2000-gebied Veluwe geeft volgens recente uitspraken van de Raad van State nog onvoldoende concreet aan op welke wijze de instandhoudingsdoelen zeven vogelrichtlijnsoorten kunnen worden bereikt. Er moet beter worden aangegeven op welke wijze het bereiken van de instandhoudingsdoelen voor deze soorten kan worden geborgd. Om deze reden heeft de Provincie Gelderland een consortium van Sovon, Stichting Bargerveen, Bureau ZET en Bosgroep Midden-Nederland gevraagd een soortenherstelprogramma met concrete maatregelen op te stellen voor de periode 2018-2023. Vraag is ook om draagvlak en mede-eigenaarschap bij betrokken partijen te creëren zodat de noodzakelijke maatregelen in de komende zes jaar uitgevoerd kunnen worden. De rol van Bureau ZET is vooral gericht op communicatie met gebiedspartijen en het begeleiden van het proces van de totstandkoming van het soortenherstelprogramma (2018-2019)

Rapportages Programma Aanpak Stikstof (PAS)

Het Programma Aanpak Stikstof (PAS) is een belangrijk programma voor behoud en herstel van de Nederlandse natuur. Jaarlijks vindt monitoring van het PAS plaats om de voortgang en de effecten van het programma in beeld te brengen. Bureau ZET begeleidde in het eerste monitoringsjaar (2016) het rapportageproces en schreef mee aan de Landelijke PAS Monitoringsrapportage Natuur, de 118 Gebiedsrapportages en de Integrale monitoringsrapportage, die de vorm kreeg van een publieksbrochure. Klik hier voor de PAS-monitoringsrapportages. (BIJ12, 2016-2017)

Evaluatie Biodiversiteit en Leefgebieden Brabant

De provincie Noord-Brabant heeft een ambitieus beleid voor behoud van bedreigde en kwetsbare soorten in Brabant. Sinds enige tijd wordt dit beleid uitgevoerd met de leefgebiedenbenadering. Deze benadering is gericht op (water)systeemherstel van de belangrijkste leefgebieden van de Rode Lijst-soorten. Bureau ZET voert in 2015 en 2016 in samenwerking met Sovon en andere PGO’s een evaluatie uit van het lopende Uitvoeringsprogramma Biodiversiteit en Leefgebieden 2013-2022. In de evaluatie blikken we terug op wat bereikt is. De evaluatie is echter vooral gericht op de vraag of met de huidige uitwerking van het leefgebiedenbeleid en de beschikbare middelen behoud van de karakteristieke Brabantse biodiversiteit verzekerd is voor de toekomst. (2015-2016).

Voortgangsmonitoring herstelmaatregelen PAS

IMG_6612 (2)In het kader van de Programmatische Aanpak Stikstof wordt in de PAS-gebieden een pakket van ecologische herstelmaatregelen uitgevoerd om de effecten van stikstof op natuur te verminderen. Het gaat om meer dan 2000 maatregelen in 118 gebieden. De monitoring van de voortgang van de uitvoering van natuurherstelmaatregelen maakt deel uit van het totale bouwwerk van monitoring dat is gekoppeld aan de PAS. Met de monitoring en rapportage in het kader van de PAS wordt gevolgd of de stikstofdepositie en de kwaliteit van de voor stikstof gevoelige habitattypen en leefgebieden van soorten zich ontwikkelen in overeenstemming met de aannames die ten grondslag liggen aan het programma en of de uitvoering van maatregelen verloopt zoals in het programma is vastgelegd. In opdracht van het PAS-bureau van BIJ12 bracht Bureau ZET samen met PAS-partijen in beeld welke informatie nodig is voor de monitoring. In samenwerking met het PAS-bureau en BIJ 12 NIB is vervolgens een systeem ontwikkeld voor de voortgangsmonitoring. (2015-2016)

Evaluatie Bedrijfseconomische onderdelen Standaardkostprijzenstelsel voor SNL-beheer

In opdracht van BIJ12 voert Bureau ZET een onderzoek uit naar enkele bedrijfseconomische onderdelen van het standaardkostprijzenstelsel voor beheer van natuur en landschap dat de basis vormt voor de SNL-beheervergoedingen. Het onderzoek richt zich op het actualiseren van drie onderdelen van het stelsel: de indirecte kosten, de vaartoeslag en de opbrengsten uit beheer zoals pacht en verkoop van hout. De resultaten van het onderzoek worden in 2016 door BIJ12 geïmplementeerd en werken vanaf 2017 door in de hoogte van de SNL-beheervergoedingen. Beheervergoedingen gebaseerd op correcte en actuele standaardkostprijzen zijn van groot belang voor beheerders, provincies en het behoud van kwalitatief goede natuur in Nederland. (BIJ12, 2015)

Toetsing Provinciale Natuurbeheerplannen

Het IPO heeft Alterra gevraagd de ontwerp-Natuurbeheerplannen van de provincies te toetsen op internationaal bereik van natuurdoelen door middel van agrarisch natuurbeheer. Bureau ZET verzorgt op verzoek van Alterra twee workshops met de provincies, het IPO en enkele natuurorganisaties. Ten eerste om de te hanteren toetsingsmethode aan te scherpen en ten tweede om de voorlopige resultaten van de toets te bespreken. Tevens peilt Bureau ZET het draagvlak bij de agrarische natuurbeheercollectieven: bieden de natuurbeheerplannen voldoende basis voor het indienen van een gebiedsaanvraag? (Alterra 2015)

Evaluatief vooronderzoek standaardkostprijzen natuur- en landschapsbeheer

ZandsculptuurIn opdracht van BIJ12 voert Bureau ZET een evaluatie uit van het SKP-stelsel (standaardkostprijzen-stelsel) voor het beheer van natuur en landschapselementen. De standaardkostprijzen zijn bedoeld om te zorgen voor een objectieve basis onder de beheervergoedingen (SNL-subsidies) die de beherende organisaties en particulieren ontvangen. Het stelsel wordt eens per vijf jaar geëvalueerd. Eerdere evaluaties zijn uitgevoerd door de Commissie Verheijen en de Commissie Brabers. Het huidige evaluatieve vooronderzoek resulteert in een werkagenda voor de verbetering van het stelsel en omvat de eerste fase van een tweejarig evaluatie- en herzieningstraject in 2014-2016. (2014-2015).

Organisatie jubileum symposium OBN ‘Kennis maken voor Natuurkwaliteit’

In 2014 bestaat het OBN-kennisnetwerk (Ontwikkeling en Beheer Natuurkwaliteit) 25 jaar: een goed moment om terug te blikken op de bijdrage van een kwart eeuw OBN aan natuurherstel en -beheer in Nederland. Het is óók een goed moment om samen met de bestaande en nieuwe partners vooruit te kijken naar de actuele (beleids)opgaven rond natuurkwaliteit en de rol die kennis daarin kan spelen. Dit gebeurt tijdens een symposium op 26 juni 2014 waarin ‘kennis maken’ en ‘kennismaken’ voor natuurkwaliteit centraal staan. Het symposium bestaat uit een plenair gedeelte (met onder andere staatssecretaris Sharon Dijksma, Bosschap-voorzitter Ed Nijpels en gedeputeerde Jan Jacob van Dijk), inhoudelijke parallelsessies en een informatiemarkt. Bureau ZET werkt mee aan de inhoud van het symposium en ondersteunt bij de praktische organisatie. Meer informatie over het symposium en aanmelden: www.natuurkennis.nl (2014).

Kerngebieden Weidevogels

Het is 2 voor 12 voor de voor Nederland zo kenmerkende weidevogels. Een effectieve en efficiënte inzet van de beschikbare middelen vereist dat Rijk en provincies het beleid gaan concentreren op de echt goede kerngebieden. Een consortium onder leiding van Alterra, waarvan wij deel uitmaken, heeft deze kerngebiedenbenadering uitgewerkt. Onze rol is gericht op de communicatie en kennisverspreiding naar de doelgroep (Rijk en provincies). Klik Op naar kerngebieden voor weidevogels in Nederland voor het eindrapport. (2011-2012)

Beleidsanalyse natuur en landschap

IMG_1579De provincie Gelderland werkt aan een integrale omgevingsvisie. Hierbij hanteert de provincie het uitgangspunt van cocreatie. Ook kwaliteiten en opgaven op het gebied van natuur en landschap moeten een plek krijgen in de nieuwe integrale omgevingsvisie. De vraag is met welk beleid en instrumentarium dat het beste kan in aansluiting op de nieuwe filosofie van zelforganiserend vermogen in de regio’s, van integrale gebiedsgerichte aanpak en uitnodigingsplanologie. Om hierop zicht te krijgen vroeg de provincie Gelderland aan Bureau ZET een snelle inventarisatie, analyse en evaluatie uit te voeren van de elementen die gezamenlijk het huidige beleid en instrumentarium op het gebied van natuur en landschap vormen. Naast deskresearch organiseerden wij hiervoor workshops op strategisch en uitvoeringsniveau met (ervarings)deskundigen. Resultaat van dit project is een overzicht van bestaand beleid en instrumentarium met invloed op natuur en landschap, de samenhang tussen de elementen en hun bijdrage aan doelbereik. Ook zijn ontwikkelopgaven voor nieuw instrumentarium geformuleerd, aansluitend op de filosofie van cocreatie en uitnodigingsplanologie. (2012)

Natuur en Gezondheid

In samenwerking met NIVEL en Van Zon Advies hebben we voor het ministerie van LNV de relatie tussen natuur en gezondheid onderzocht (2009). Naast een eindadvies met aanbevelingen waren deelproducten een overzicht van literatuur en praktijkvoorbeelden en een netwerk- en actorenanalyse. U kunt hier het advies en enkele bijlagen downloaden:
Eindadvies Natuur op Recept.
Bijlage 1 State of the art Literatuur.
Bijlage 2 Praktijkvoorbeelden Natuur en Gezondheid.
Bijlage 3 Netwerk- en actorenanalyse Gezondheidszorg.

(naar boven)

Klimaat en energie

Overzicht en raming klimaat- en energiemaatregelen

Bureau ZET ondersteunde de gemeente Utrechtse Heuvelrug bij de totstandkoming van een overzicht met potentiële klimaat- en energiemaatregelen met bijbehorende raming van kosten. Het overzicht is samengesteld op verzoek van de gemeenteraad om bij aanvang van de nieuwe raadsperiode (maart 2018) een beeld te hebben van de mogelijke maatregelen en de verwachte kosten en effecten op CO2-uitstoot van deze maatregelen. Met behulp van dat overzicht en een beschrijving van de context van het gemeentelijke klimaatbeleid kan de nieuwe Raad een afgewogen keuze maken voor effectieve en efficiënte maatregelen om de doelen te realiseren. Op basis van de maatregelinventarisatie is ook in beeld gebracht hoe de rollen van de gemeente de komende jaren gaan veranderen, onder andere als gevolg van de opgave om in 2050 ‘van het gas af te zijn’ en om in regioverband vorm te geven aan de energietransitie. (2017-2018)

Rekenkamer-onderzoek aanpak energiebeleid

In opdracht van de Rekenkamercommissie van de gemeente Deventer (RKC) hebben CREM en Bureau ZET een onderzoek uitgevoerd naar de aanpak van het energiebeleid in Deventer. De vraag was of de gevolgde aanpak van het beleid doeltreffend is en of verwacht mag worden dat de ambitieuze duurzaamheidsdoelstelling bereikt kan worden. Het onderzoek was gericht op terugblikken én vooruitkijken. Naast inzicht krijgen in de doeltreffendheid van de aanpak en in de ervaren succesfactoren en belemmeringen, ging het om het formuleren van aanbevelingen voor de toekomst. Stakeholders zoals bedrijven, maatschappelijke organisaties en mede-overheden werden hierbij nauw betrokken. (2017-2018)

Procesbegeleiding aanbesteding waterkrachtcentrale Oude IJssel

Het waterschap Rijn en IJssel wil de markt de gelegenheid bieden om bij de stuw in de Oude IJssel bij Doesburg energie op te wekken m.b.v. waterkracht. Aanvankelijk was het de bedoeling dat er een prijsvraag uitgeschreven zou worden, maar uiteindelijk is gekozen voor een aanbestedingsprocedure volgens de Best Value Procurement. Bureau ZET is gevraagd het proces te begeleiden om tot een aanbestedingsprocedure te komen en een kandidaat uitvoerder / exploitant te selecteren. Expertise van verschillende disciplines is in de aanbestedingsdocumenten bijeen gebracht. (2014-2015)

Zonnepanelen in velden en tuinen

IMG_2717De gemeente Utrechtse Heuvelrug ontvangt (aan)vragen van initiatiefnemers over opstellingen van zonnepanelen in de tuin en in velden. Om hierop goed en efficiënt te kunnen reageren wil de gemeente in goed overleg met maatschappelijke organisaties, bedrijven en bewoners komen tot algemene uitspraken (regelgeving en vergunningverlening) over de omgang met grondgebonden zonnepanelen. Het college heeft de intentie om grondgebonden zonnepanelen in de gemeente mogelijk te maken, omdat de klimaatambities vragen om het benutten van alle beschikbare opties. Tegelijkertijd wil de gemeente rekening houden met natuur, landschap, cultuurhistorie en economisch potentieel. Bureau ZET begeleidt het proces binnen de gemeentelijke organisatie en de dialoog met bewoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven om te komen tot concrete kaders en randvoorwaarden voor de plaatsing van zonnepaneel-installaties in het buitengebied en in tuinen. Het doel is om in januari 2014 een voorstel aan de gemeenteraad voor te leggen. (2013)

Evaluatie Klimaatbeleid 2009-2012 en onderzoek Klimaatbureau en MOED – gemeente Tilburg

De gemeente Tilburg heeft de ambitie om in 2045 klimaatneutraal en klimaatbestendig te zijn. Aan deze lange termijn ambitie is vorm gegeven met het eerste Tilburgse Klimaatprogramma 2009-2012. Samenwerking met uiteenlopende maatschappelijke partners staat centraal. Bureau ZET voerde een evaluatie uit om de geboekte resultaten in beeld te brengen op het gebied van energiebesparing en duurzame opwekking, aanpassing aan klimaatverandering, organisatie en mobilisatie van niet-overheidspartijen. In het verlengde van deze evaluatieopdracht is Bureau ZET gevraagd een evaluatief onderzoek uit te voeren naar het Tilburgse Klimaatbureau en de Midden-Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij voor Energie en Duurzaamheid (MOED) die beiden een belangrijke rol spelen in de uitvoering van het lokale en regionale klimaatbeleid. De evaluatie mondt uit in aanbevelingen voor de toekomstige inrichting, positionering en focus van MOED en Klimaatbureau. (2012 en 2013)

Werksessie Regionale Klimaataanpak Noord-Veluwe

De regio Noord-Veluwe en de acht gemeenten die deelnemen aan de regionale Klimaataanpak oriënteren zich op de periode na 2012, als de Subsidieregeling Stimulering Lokale Klimaatinitiatieven (SLoK) is afgerond en er geen rijksmiddelen meer beschikbaar zijn. Bureau ZET heeft op verzoek van de regio een sessie voorbereid en begeleid waarin de toekomst is verkend: is er nog steeds de intentie om samen te werken, is daar een financiële basis voor, welke doelen zijn leidend en welke uitvoeringsprojecten zijn gewenst? Ter voorbereiding is met alle gemeenten gesproken en het resultaat van de sessie is in een notitie aan het portefeuillehouders-overleg gestuurd. Een opdracht van de regio Noord-Veluwe. (2012)

Energie in het buitengebied

IMG_1334Programmabureau Stichting Vernieuwing Gelderse Vallei/Heel de Heuvelrug werkt aan de uitvoering van het Actieplan Energie en Klimaat 2012 – 2015. Eén van de voorgestelde projecten uit dit plan is ‘Energie in het buitengebied’. Dit project heeft tot doel meer initiatieven voor duurzame energieopwekking te kunnen (laten) realiseren, doordat gemeentelijke medewerkers hiervoor over de juiste kennis, instrumenten en handvatten beschikken. Het gaat erom dat gemeenten klaar zijn voor duurzame energie-initiatieven en daaraan de ruimte bieden. Ook wordt gestreefd naar een gemeenschappelijke aanpak van de gemeenten in de regio’s Gelderse Vallei en de Utrechtse Heuvelrug voor duurzame energievoorziening in het buitengebied.
Bureau ZET bracht in beeld wat de gemeentelijke taken en rollen hierin zijn, welke vragen en behoeften er leven onder gemeenten en welke voorwaarden nodig zijn om initiatieven voor duurzame energie in het buitengebied tot realisatie te laten komen. (2012)

(naar boven)

Landbouw en landelijk gebied

Natuurinclusieve Landbouw in Noord-Brabant

Bureau ZET, HAS Den Bosch en het Louis Bolk Instituut werken samen met medewerkers van de provincie Noord-Brabant aan een bestuurlijke opdracht om in beeld te brengen welke stappen gezet kunnen worden om bij te dragen aan een opschaling van de beweging naar een natuurinclusieve landbouw. De verkenning start met het benoemen van de integrale doelen voor natuur, water, bodem, lucht, landschap. Vervolgens kijken we naar de mogelijke routes om die doelen te bereiken. De route natuurinclusieve landbouw werken we verder uit. Hoe ziet het krachtenveld eruit, wat zijn de praktijkervaringen van natuurinclusieve boeren, welk instrumentarium zet de provincie nu al in dat bijdraagt aan natuurinclusieve landbouw. En welke interventies zijn er nodig om de natuurinclusieve route meer vanzelfsprekend te maken? (2018)

Herijking functieveranderingsbeleid gemeente Ermelo

Bureau ZET voerde in 2015 met gebiedscoöperatie O-gen een evaluatie uit van het functieveranderingsbeleid van de gemeente Ermelo. Als vervolg hierop worden gebiedscoöperatie O-gen en Bureau ZET in 2017 gevraagd om, in interactie met belanghebbenden, het beleid te herijken. Aanpassingen in het beleid moeten bijdragen aan ruimte voor agrariërs, het opruimen van vrijgekomen agrarische bebouwing, aan landschappelijke kwaliteit en aan sociale en economische vitaliteit van het landelijk gebied. (2017-2018)

Advies Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB)

Het thema Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB) is onderdeel van de Agenda Vitaal Platteland van de provincie Utrecht. In 2016/2017 zijn de aard en omvang van het VAB vraagstuk in de provincie Utrecht in kaart gebracht, uitmondend in enkele aanbevelingen. De vervolgopgave was om tot concrete activiteiten voor de VAB-aanpak te komen in de deelgebieden. Gebiedscoöperatie O-gen ging hiermee aan de slag voor Gebiedscommissie Utrecht-Oost en vroeg Bureau ZET om deel uit te maken van het team. De werkzaamheden bestonden uit het houden van interviews, het begeleiden van een werksessie met de Gebiedsraad, een ledenraapleging en het opstellen van een advies met concrete ideeën voor het aanpakken van de VAB-opgave. (2017)

POP3-festival Flevoland

Samen met de provincie Flevoland organiseerde Bureau ZET een festival over POP3 (het derde Plattelandsontwikkelings Programma van de EU). Tijdens deze bijeenkomst werden op de landbouw gerichte subsidiemogelijkheden uit het programma 2014-2022 gepresenteerd. Het was een geslaagde bijeenkomst, waarbij de ruimte voor interactie en het leggen van contacten met potentiële partners voor projecten goed werd gebruikt. De sfeer en dynamiek van de dag komen goed tot uiting in het videoverslag dat van het POP3-festival is gemaakt: Bekijk de aftermovie. Naast informatie over de subsidiemogelijkheden werden de circa 250 deelnemers geïnspireerd door middel van presentaties, demonstraties van innovaties en praktijkvoorbeelden uit de Flevolandse agro-foodketen. (provincie Flevoland, 2016-2017)

Ecosysteemdiensten in het GLB 2020?

In opdracht van PBL onderzocht Alterra de vraag hoe ecosysteemdiensten via het spoor van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) gewaardeerd en verzilverd kunnen worden. Het onderzoek leverde zodoende een bijdrage aan de visievorming voor het GLB na 2020. Naast literatuuronderzoek wilde Alterra de vraag ook onderzoeken in twee pilotgebieden om te zien wat de praktische consequenties kunnen zijn van het werken met ecosysteemdiensten. Alterra heeft Bureau ZET gevraagd om in de gebieden Veenkoloniën en Salland gebiedsbijeenkomsten te organiseren, waarin onderzoekers en organisaties uit de streek met elkaar in gesprek gingen. Daarnaast heeft Bureau ZET de reflexieve monitoring van het onderzoek verzorgd. Klik op Natuurlijk kapitaal als bron voor verdere vergroening van het GLB – Alterrarapport 2641 voor het eindrapport. Alterra schreef er een artikel over in Landwerk: Vergroening GLB en Ecosysteemdiensten – Landwerk 2015-4. (Alterra 2014-2015)

Agrobiodiversiteit, landbouw en provincies

In opdracht van het IPO hebben we verkend welke maatregelen in de landbouw kunnen worden genomen om beter gebruik te maken van agrobiodiversiteit en wat provincies doen om agrobiodiversiteit te stimuleren. Hieruit volgde een strategische analyse van de wijze waarop provincies agrobiodiversiteit als middel kunnen benutten om doelen van diverse beleidsvelden te realiseren. Klik Agrobiodiversiteit en provincies voor het rapport. (2011)

(naar boven)

Milieu en duurzame ontwikkeling

Inspiratie-instrument Duurzaam Ontwikkelen Overijssel

Met het programma Duurzaam Ontwikkelen wil de provincie Overijssel gemeenten, waterschappen en maatschappelijke organisaties stimuleren om ruimtelijke ontwikkelingen meer duurzaam te maken. De provincie heeft opdracht gegeven aan N0.0RDPEIL en Bureau ZET om een inspiratie-instrument te maken met goede voorbeelden en praktische methoden. Na twee sessies met de doelgroep om de behoefte scherp te krijgen, is een online magazine samengesteld met 30 mooie, praktische voorbeelden van duurzaam ontwikkelen. Gerangschikt onder de thema’s Leefomgeving; Water en klimaat; Energie; Mobiliteit en infrastructuur; Grondstoffen, voedsel en biodiversiteit. Klik op Duurzaam Ontwikkelen Overijssel. (2014-2015)

Bewonerscommunicatie PER-verontreiniging Utrechtse Heuvelrug

HarsBij twee stomerijen in de gemeente Utrechtse Heuvelrug zijn in de jaren zeventig en tachtig bodemverontreinigingen ontstaan met PER (trichlooretheen). De stomerijen nemen deel aan een landelijk saneringstraject waarmee in Nederland dit soort verontreinigingen bij stomerijen onderzocht en schoongemaakt worden: het Bosatex-traject. Uit onderzoek tijdens dit saneringstraject kwam naar voren dat in enkele woningen mogelijk concentraties PER aanwezig waren in lucht en water die de gezondheidsnormen overschreden. Uit voorzorg kregen enkele tientallen huishoudens in Doorn en Driebergen het advies hun drinkwater te koken en werd enkele bewoners geadviseerd tijdelijk een onderkomen elders te betrekken. Deze situatie leidde tot veel vragen en onrust onder bewoners. Bureau ZET ondersteunde de gemeente Utrechtse Heuvelrug in de bewonerscommunicatie. Wij verzorgden de gespreksleiding tijdens twee bewonersavonden. Ook voerden wij de redactie over de digitale informatievoorziening aan bewoners (‘meest gestelde vragen’) op basis van gegevens van gemeente, provincie, GGD, Vitens en Stichting Bosatex. (Gemeente Utrechtse Heuvelrug, 2014)

Duurzaamheidsmatrix Overijssel

Op basis van de Omgevingsvisie (2009) heeft de provincie het ‘Overijssels Ontwikkelingsmodel’ ingevoerd. Dit model is bedoeld als een hulpmiddel om bij ruimtelijke projecten op een integrale manier te checken of aan alle relevante duurzame ambities voldoende aandacht is geschonken. Omdat duurzame ontwikkeling een breed begrip is met vele interpretaties, is het vaak lastig om duurzaamheid op een systematische manier mee te nemen. De wens is er vaak wel, maar een praktische aanpak is niet voorhanden. De provincie Overijssel heeft aan Bureau ZET gevraagd om het model zo vorm te geven dat het in de dagelijkse praktijk toegepast kan worden. Op basis van gesprekken met gemeenten en waterschap heeft Bureau ZET de Duurzaamheidsmatrix ontwikkeld. Klik op deze pagina voor de matrix. (Provincie Overijssel, 2014).

Milieujaarverslag gemeente Utrechtse Heuvelrug

Ieder jaar stellen het College en de Raad van de gemeente Utrechtse Heuvelrug het milieujaarverslag en het milieujaarprogramma op hoofdlijnen vast. Hierin staan evaluatie van de resultaten op hoofdlijnen van het afgelopen jaar en de doelen en gewenste resultaten voor het komende jaar en de daarvoor beschikbare middelen. Op verzoek van de gemeente coördineert Bureau ZET de werkzaamheden voor het Milieujaarprogramma en –verslag, verzorgen wij de eindredactie en de voorstellen voor College en Raad. (Gemeente Utrechtse Heuvelrug, 2013-2014)

Ambitiedocument programma DuurzaamDoor Flevoland 2013-2016

ZalmDe opvolger van de programma’s Leren voor Duurzame Ontwikkeling en Natuur en Milieu-Educatie is het kennisprogramma ‘DuurzaamDoor: sociale innovatie voor een groene economie’. Naast een landelijk deel zijn er provinciale programma’s, waarin de thema’s energie, voeding, natuur, water en grondstoffen in concrete projecten worden uitgewerkt. De provincie Flevoland heeft Bureau ZET gevraagd om in samenwerking met de gemeenten, het waterschap, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen het programma vorm en inhoud te geven. In het voorjaar van 2014 zullen het ambitiedocument en het projectportfolio in een bestuurlijke setting worden vastgesteld.(2013-2014)

 

Succesvolle duurzame netwerken in en buiten Overijssel

In opdracht van de provincie Overijssel sprak Bureau ZET met 12 netwerken, projecten, organisaties en (burger)initiatieven op het gebied van duurzame ontwikkeling binnen en buiten Overijssel. De provincie wilde een goede beschrijving van deze netwerken om als voorbeeld te kunnen dienen voor andere initiatieven. De 12 beschrijvingen zijn opgenomen in een publicatie. Klik voor de publicatie Succesvolle duurzame netwerken in en buiten Overijssel.

Bureau ZET heeft op basis van de gesprekken een notitie opgesteld met een beschrijving van succesfactoren voor duurzame initiatieven, de rol die overheden (kunnen) spelen in het succes van deze initiatieven en de opstelling die van belang is voor het optimaal benutten van de energie uit de samenleving door overheden. Klik voor de Notitie Overheden en Duurzame Netwerken.(2013)

Duurzame ontwikkeling Nieuwegein

Het team Milieu van de gemeente Nieuwegein is sinds begin 2011 bezig met een herijking van zijn ambities en rol binnen de gemeente. Het team wil een ontwikkelingstraject in gang zetten ‘van sectoraal milieubeleid naar integraal samen werken aan duurzame ontwikkeling’. Bureau ZET begeleidt en faciliteert dit ontwikkelingstraject met een programma van zeven teamsessies waarin proces en inhoud, individuele competenties en eisen aan de organisatie aan bod komen. (2012)

Naar een netwerk Duurzaam Overijssel

Plaatje netwerk siteDe provincie Overijssel wil samen met partners in de Overijsselse samenleving werken aan het vasthouden en ontwikkelen van de kracht van Overijssel. Het (toekomstige) programma voor Duurzaamheidseducatie Overijssel 2012 – 2015 moet helpen om de ambities van de provincie en haar partners op het gebied van duurzame ontwikkeling te realiseren en richting geven aan communicatie- en educatieactiviteiten die bijdragen aan bewustwording, participatie en gedragsverandering op thema’s als klimaat en energie, water, gezonde en veilige leefomgeving, natuur en groen, afval. De provincie Overijssel heeft Bureau ZET gevraagd in beeld te brengen welke partijen de (potentiële) kwaliteiten en competenties hebben om een rol te kunnen vervullen in een netwerk Duurzaam Overijssel en hoe dit netwerk vorm kan krijgen. (2012)
Klik voor het rapport Naar een Netwerk Duurzaam Overijssel.
Klik voor het bijlagenrapport Duurzaam Overijssel – Factsheets 41 potentiële partners.

Groen en sociaal

In opdracht van MOVISIE interviewt Bureau ZET sleutelpersonen (bestuurders, financiers) die werken op het raakvlak van Groen en Sociaal. De interviews geven een beeld van de ambities, zorgen en actiepunten van koplopers, maar vooral ook van redenen om te blijven inzetten op de verbinding tussen het groene en het sociale domein. De resultaten uit de gesprekken krijgen hun weerslag in opinieteksten die bijdragen aan een toekomstgerichte agenda voor partners in de groene en sociale sector. (2012)

Effectief sturen op Duurzame Ontwikkeling

In opdracht van de provincie Overijssel hebben we een conceptueel kader ontwikkeld waarin we aanbevelingen gaven op vier aandachtsgebieden: inhoud, proces, organisatie en competenties. Daarnaast hebben we een handreiking gemaakt voor medewerkers van de provincie: Bouwstenen voor het werken aan duurzame ontwikkeling. (2011)

(naar boven)

Gebiedsgericht werken

Ondersteuning Lokale Ontwikkelingsstrategie LEADER Flevoland (LOS LEADER)

PerenBureau ZET werkt in opdracht van de provincie Flevoland aan een nieuwe Lokale Ontwikkelingsstrategie (LOS) voor het LEADER-gebied Flevoland in de POP3-periode. Wij ondersteunen de gebiedspartijen bij het bepalen van een actuele gezamenlijke focus en het ontwikkelen van een nieuwe ondersteuningsstructuur voor de uitvoering. Onze rol is de ondersteuning en facilitering van het proces om de gebiedspartijen tot een inspirerende gezamenlijke visie en een professionele uitvoeringsorganisatie te laten komen. Bijvoorbeeld door te zorgen dat de strategiebepaling door de streek gebaseerd is op goede informatie over de ontwikkelingen en kansen in het gebied (SWOT) gekoppeld aan de negen thema’s van het LEADER-programma. Het inhoudelijk en financieel eigenaarschap leggen wij uitdrukkelijk bij de partijen in de streek en hun achterban zodat zij de ontwikkelde LOS straks als hun eigendom zien. (Provincie Flevoland, 2014)

Verkenning Biobased Economy regio FoodValley

Gebiedscoöperatie O-gen en Alterra werken in opdracht van de Regio FoodValley aan het opstellen van een Roadmap Biobased Economy als stap op weg naar de betere benutting van biobased grondstofstromen in de regio. De Roadmap moet onder andere zicht geven op kansrijke economische ontwikkelingsperspectieven en bijdragen aan een georganiseerd netwerk van koplopers die hiermee aan de slag willen. O-gen heeft Bureau ZET gevraagd mee te werken aan de eerste twee fasen van de totstandkoming van de Roadmap: terreinverkenning en ontwikkeling van marktvensters. (O-gen, 2013-2014)

Projectplan regionale gebiedsvisie FoodValley

De regio FoodValley werkt aan een regionale gebiedsvisie om de ambities voor ontwikkeling van de regio en de daarmee samenhangende ruimtelijke claims te kunnen wegen en ordenen. De regio sluit in dit proces zo veel mogelijk aan op het traject van de provincie Gelderland om te komen tot een Omgevingsvisie. In het najaar van 2012 kreeg het project regionale gebiedsvisie door de koppeling met het provinciale proces en door de grote belangstelling van partijen in de regio nieuwe vaart. Het projectteam wilde het ontstane momentum benutten om extra betrokkenheid van de regiogemeenten te verkrijgen. Daarnaast had het projectteam behoefte om het verdere verloop van het project tot aan zomer 2013 uit te lijnen. Met het oog hierop is Bureau ZET gevraagd een nieuw projectplan op te stellen. Het nieuwe projectplan heeft meerdere functies. Het is een wervend communicatiemiddel om enthousiasme voor het project te verkrijgen en om commitment aan de regionale gebiedsvisie te vragen. Daarnaast is het een praktisch bruikbaar instrument om de projectvoortgang te bewaken. Ook geeft het plan inzage in de manier waarop afstemming met het provinciale traject voor de Omgevingsvisie bereikt wordt. (2012)

Biodiversiteit Hoeksche Waard vóór en dóór burgers

De Hoeksche Waard was de eerste regio in Europa waarvoor een Biodiversiteitsactieplan is opgesteld. Dit project heeft daardoor veel aandacht gekregen. Extra bijzonder is dat dit eerste biodiversiteitactieplan is opgesteld in een interactief proces met burgers en belangengroeperingen uit de Hoeksche Waard. De ontwikkelde methodiek is beschreven en heeft o.a. navolging gekregen in biodiversiteitprojecten in de regio rond Leiden. Klik hier voor een samenvatting van het project. (2005)

(naar boven)

Natuur- en milieueducatie (NME)

Vervolg campagne ‘Alle kinderboerderijen duurzaam’

BestuivingDe Vereniging voor duurzame gemeenten, GDO is in 2011 gestart met de campagne ‘Alle kinderboerderijen duurzaam’. Nu, twee jaar later is de campagne uitgegroeid tot een succesvolle beweging waar veel muziek in zit. De Vereniging Samenwerkende Kinderboerderijen Nederland (vSKBN) heeft het initiatief onlangs overgenomen van GDO. De vSKBN is zelf bezig de nog jonge vereniging verder vorm en inhoud te geven. In opdracht van GDO ontwikkelt Bureau ZET een plan voor de komende jaren waarin de potentie van de duurzame kinderboerderijen zo goed mogelijk wordt benut: er liggen nog veel mogelijkheden en er zijn vele partijen in het netwerk van duurzame kinderboerderijen geïnteresseerd. Het opstellen van dit plan past goed in de activiteiten van de vSKBN om de vereniging verder te ontwikkelen. (GDO, 2014)

Maatwerk NME Flevoland

Samen met de provincie Flevoland werkt Bureau ZET aan netwerkvorming op het gebied van Duurzame Ontwikkeling: provincie, gemeenten en waterschap gaan daarin samenwerken om gezamenlijk projecten uit te voeren en kennis te ontwikkelen en uit te wisselen. Opdracht van het Programma NME / Agentschap NL. (2012-2013)

Duurzame alliantie Noordoostpolder

De stichting NME Noordoostpolder is een jonge organisatie die een rol wil vervullen in een netwerk voor een duurzame Noordoostpolder. De stichting heeft Bureau ZET gevraagd om samen met de coördinator verkennende gesprekken te voeren met sleutelorganisaties in de Noordoostpolder en advies te geven voor netwerkvorming en kansen voor de stichting NME na 2012. Opdracht van de stichting NME Noordoostpolder. (2012)

Trendwatchrapport NME Utrecht

TrendsIn opdracht van het Programma NME en op verzoek van de provincie Utrecht hebben we een aantal trends beschreven, die van belang zijn voor de NME-organisaties in Utrecht. . Het programmateam CDO (Communicatie voor Duurzame Ontwikkeling) had behoefte aan een onderzoek naar de politieke en maatschappelijke trends en ontwikkelingen die consequenties hebben voor de NME-programma’s van gemeenten en andere organisaties. Aanbevelingen zijn geformuleerd voor individuele NME-organisaties, bestuurders en het programmateam Communicatie voor Duurzame Ontwikkeling. Klik hier voor het NME Trendwatch onderzoek Utrecht en de Samenvatting NME Trendwatch Utrecht. (2011) Voor de onderbouwing van de trends in NME is gebruik gemaakt van een eerder rapport van NovioConsult voor het Programma NME: Inventarisatie Witte Vlekken NME – Eindrapport (2009)

(naar boven)

Beleid

Duurzaamheidsplan Noordoostpolder

Het concept Duurzaamheidsplan 2012-2015 van de gemeente Noordoostpolder is aangehouden in de raadscommissie Woonomgeving, omdat de fracties inhoudelijk veel commentaar hadden en zich onvoldoende herkenden in het plan. De gemeente heeft vervolgens Bureau ZET gevraagd om gesprekken te voeren met alle politieke fracties, een voorstel te doen voor aanpassing van het plan en de begeleiding van het schrijven van de nieuwe versie.
(2012)

comBIO

comBIO was een omvangrijk driejarig interdepartementaal programma dat zich richtte op (bevordering van) effectieve communicatie over biodiversiteit door het rijk. De belangrijkste producten waren een advies over beleid, strategie, organisatie en programmering van de rijkscommunicatie en de voorbereidingen voor de Coalitie Biodiversiteit 2010. Klik hier voor het advies en de webtool. (2008-2011)

Lerend evalueren voor GMP3 en 4

Evalueren, kennisoverdracht en professionalisering gingen in deze opdracht samen. Samen met medewerkers van de provincie Gelderland ontwikkelden wij een herhaalbare methodiek om beleid efficiënt en nauwgezet te evalueren en in samenhang daarmee toekomstbestendig te (her)formuleren. Terugkijken en vooruitblikken gaan in de ontwikkelde methode hand in hand. Met het oog op de actuele uitdagingen van de organisatie is veel aandacht besteed aan heldere doelformulering, mogelijkheden voor monitoring van prestaties en effecten en het sluiten van de beleidscyclus. (2010)

(naar boven)

Procesbegeleiding en organisatie

Gespreksleiding ‘Bodem Brabant Vitaal’

Op verzoek van de provincie Noord-Brabant voert Bureau ZET de gespreksleiding van de workshop ‘Bodem Brabant Vitaal’. De workshop gaat over de methodiek van het samenstellen van kaarten die de toestand van de Brabantse bodem weergeven. De deelnemers zijn afkomstig van wetenschappelijke instituten en landbouw- en natuurorganisaties. (2018)

Provinciale gesprekken groene vrijwilligers

Bureau ZET heeft opdracht gekregen van het ministerie van LNV (via het programma DuurzaamDoor/RvO) om in zes provincies gesprekken te organiseren met medewerkers van provincies en groene organisaties over de ondersteuning van groene vrijwilligers: tellers, herstellers en vertellers. In de gesprekken zijn voorbeelden geïnventariseerd van succesvolle samenwerking en van innovatieve projecten. Daarnaast kwam aan de orde welke kansen en knelpunten er zijn voor een toekomstbestendige ondersteuning van groene vrijwilligers. De resultaten worden benut door het programma ‘De Kracht van de Groene Vrijwilliger’, een gezamenlijk initiatief van LandschappenNL, SoortenNL, IVN, SBB, Natuurmonumenten, het ministerie van LNV en de provincies (IPO). (2017-2018)

Input omgevingsvisie Noord-Brabant

De provincie Noord-Brabant werkt aan het opstellen van een provinciale Omgevingsvisie. Het team Omgevingsvisie vroeg aan provinciale collega’s van verschillende disciplines om via pitches inbreng te leveren over aan de eigen discipline gerelateerde dilemma’s, kansen, oplossingsrichtingen en keuzemogelijkheden. Bureau ZET ondersteunde medewerkers van het team Natuur en Landschap om via een serie interviews en een werksessie snel te komen tot de kern van het dossier ‘natuur en landschap’. En om deze kern vervolgens te vertalen in een tweetal pitches. (2017)

Voorzitten Landschapssymposium

Brabants Landschap, Natuurmonumenten en de provincie Noord-Brabant organiseerden samen het symposium ‘Koester het Brabantse landschap’. Het landschap in Brabant wordt geroemd om de variatie en afwisseling. Maar er is ook zorg onder Brabanders over de ontwikkelingen die het landschap ingrijpend zullen veranderen. Wat betekenen de ontwikkelingen op het gebied van klimaat, energie en landbouw voor het landschap? Wat kunnen gemeenten doen om negatieve impact op het landschap te voorkomen en te sturen op nieuwe landschappen met behoud van kwaliteit? Hoe breng je de zorg voor het landschap goed in de praktijk? Welke inspirerende voorbeelden van (burger)projecten zijn er in Brabant te vinden? Het symposium werd bezocht door ruim 250 bestuurders en (beleids)medewerkers van overheden, natuurorganisaties, maatschappelijke organisaties en agrarische natuurverenigingen. Bureau ZET werkte mee aan de voorbereiding en verzorgde het dagvoorzitterschap. (2017)

Versterken samenwerking partners Natuur en Samenleving

De provincie Noord-Brabant richt zich met het programma Natuur en Samenleving op het delen van verantwoordelijkheid voor investeringen in natuur en landschap. Bureau ZET is gevraagd voor de organisatie van themabijeenkomsten waarin gezamenlijke ambities worden verkend en handvatten voor realisatie gedeeld. De eerste bijeenkomst ging over het inzetten van grondbezit van overheden voor beleidsdoelen: duurzame gronduitgifte. De tweede bijeenkomst, in samenwerking met IVN had als thema vergroening van schoolpleinen met als concreet ankerpunt de subsidieregeling van de provincie, de waterschappen en het Prins Bernhard Cultuurfonds. De derde bijeenkomst is een vervolg op de bijeenkomst over duurzame gronduitgifte. (Provincie Noord-Brabant, 2017-2018)

Verkenning gemeenschappelijke voorzieningen arbeidsmarkt sector Bos en Natuur

LieveheersbeestjeDe Meerjarenvisie Arbeidsmarktbeleid Bos en Natuur geeft prioriteit aan werken aan duurzaam en flexibel inzetbare, vitale medewerkers. Het bevorderen van gezondheidsbewustzijn, verminderen van stress, werken volgens ARBO-voorschriften, scholing en doorstroming binnen of buiten de sector zijn daarvoor belangrijk. Voor kleine organisaties is het lastig is om hieraan te werken, omdat zij bijvoorbeeld niet over een eigen HR-medewerker beschikken en de mogelijkheden voor job rotation in de eigen organisatie beperkt zijn. De Vereniging van Bos- en Natuurterrein Eigenaren (VBNE) verzocht Bureau ZET om een verkenning uit te voeren naar mogelijke gemeenschappelijke voorzieningen zoals een gezamenlijk programma voor opleidingen, een regionale aanpak van HR-management bij kleinere organisaties en een gezamenlijke ‘interne arbeidsmarkt’. De verkenning resulteert in een uitgewerkt beeld van de gemeenschappelijke voorziening (doel, beoogd resultaat, concrete taken en prestaties, organisatie en uitvoering, mogelijke kosten en risico’s) en inzicht in het draagvlak voor de voorziening bij de sociale partners in de sector Bos en Natuur. (VBNE, 2016)

Gemeente-impuls voor nieuwe stedelijke natuur in Brabant

De provincie Noord-Brabant wil samen met gemeenten stimuleren dat burgers, maatschappelijke organisaties en bedrijven (meer) medeverantwoordelijkheid nemen voor natuur en landschap. De provincie faciliteert daarom gemeenten om o.a. samen met maatschappelijke initiatiefnemers meer en beter groen te realiseren. Daarnaast biedt groen ook kansen voor gemeenten om andere maatschappelijke opgaven te helpen realiseren. De provincie heeft Bureau ZET gevraagd om inhoudelijke, uitnodigende bijeenkomsten te organiseren voor gemeenten. De deelnemers delen kennis en ervaringen om groene doelen te realiseren. Eén bijeenkomst was gericht op groene klimaatadaptatie: hoe kunnen gemeenten maatregelen tegen wateroverlast en hittestress combineren met meer en beter groen. De tweede bijeenkomst was een bestuurlijk diner over samenwerken aan meer natuur en water in en rond steden en dorpen. (provincie Noord-Brabant, 2016)

Procesbegeleiding doorontwikkeling informatievoorziening PAS

De Programmatische Aanpak Stikstof gaat over natuurherstel, over stikstof en over ruimte voor economische ontwikkeling in 118 gebieden. Bij de uitvoering zijn provincies, drie ministeries en een groot aantal terreinbeheerders betrokken. De voortgang in de PAS is van belang voor burgers, boeren, ondernemers, natuurbeschermers- en beheerders en wetenschappers. Er is behoefte aan een informatiesysteem dat op een gebruiksvriendelijke manier voorziet in de informatiebehoefte van deze groeiende groep gebruikers. In de toekomstige informatievoorziening moet monitoringsinformatie op het gebied van natuur en stikstof gepresenteerd worden op verschillende niveaus (locatieniveau, PAS-gebied en landelijk). Het PAS-bureau verzocht Bureau ZET om ondersteuning te bieden bij het, samen met de potentiële gebruikers, ontwikkelen van een scenario voor ’het informatiesysteem. (2016)

Meerjarenvisie Arbeidsmarkt Bos en Natuur

Een groot aantal organisaties in de sector bos en natuur werkt samen in het sociaal overleg Arbeidsmarktbeleid om te zorgen voor gunstige voorwaarden en arbeidsomstandigheden voor de professionals in de sector. Jaarlijks wordt hiervoor een Activiteitenplan opgesteld met gezamenlijke acties op het gebied van bijvoorbeeld Arbo en veiligheid, scholing, loopbaanontwikkeling en personeelsbeleid. Het secretariaat van het sociaal overleg, de VBNE, heeft Bureau ZET gevraagd om met de sociale partners de doelen en de werkwijze voor de komende vier jaar in een visie vast te leggen. De visie is tot stand gekomen in een proces van onderlinge interactie en uitwisseling met de betrokken partijen: AVIH, CNV Vakmensen, De12Landschappen, FNV, FPG, Landschapsbeheer Nederland, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Colland en VBNE. (2015-2016)

Leertraject Gemeenten en Groene Burgerinitiatieven

KastanjeEén van de ambities van de provincie Noord-Brabant is dat er een brede beweging ontstaat van vergroening door burgers. De provincie is niet de aangewezen partij om zelf grootschalig burgerinitiatieven te stimuleren en te faciliteren, maar wil gemeenten hierbij graag ondersteunen. Hiervoor is een subsidieregeling in het leven geroepen en wordt een leertraject ‘Gemeente-impuls Groen Burgerinitiatief’ gestart. Bureau ZET is gevraagd dit leertraject te organiseren. Doel is om samen met gemeenten te leren over (nieuwe) manieren om in samenwerking met burgers groene ambities te realiseren en deze kennis in de praktijk toe te passen. Het kijken in de keuken van andere gemeenten is een belangrijk onderdeel van het leertraject. Deelname staat open voor alle Brabantse gemeenten. (provincie Noord-Brabant, 2014-2015-2016)

Programma Natuur en Maatschappij Noord-Brabant

De provincie Noord-Brabant heeft een ambitieuze visie op natuur: ‘Brabant Uitnodigend Groen’. Onderdeel van de visie is het ontwikkelen van een programma Natuur en Maatschappij dat er op gericht is om natuur meer in de samenleving te verankeren. Bureau ZET en Textuur zijn gevraagd om in deze verkenningsfase het proces te begeleiden om te komen tot een programma met een heldere boodschap, duidelijke doelen, een passende rol voor de provincie en de andere programmapartners, een beeld van de uit te voeren activiteiten en de in te zetten instrumenten. (provincie Noord-Brabant, 2013)

Voorzitterschap Expertmeeting de Groene Hub

In de Groene Hub werken overheden, bedrijven en kennisinstellingen samen aan slimme, schone en duurzame kilometers in de regio Arnhem Nijmegen. Het lnstitute for Science, lnnovation and Society (ISIS) van de Radboud Universiteit heeft een evaluatie uitgevoerd naar de proces- en systeeminnovaties die met en door de Groene Hub zijn gerealiseerd. De resultaten van de evaluatie zijn in een expertmeeting met betrokken medewerkers, bestuurders en een panel van wetenschappers gedeeld, getoetst en verdiept. Doel was om met elkaar te leren over sleutelfactoren van (regionale) innovatieprocessen en zo lessen te formuleren voor het vervolg van de Groene Hub. Bureau ZET begeleidde ISIS bij het opstellen van het programma voor de expertmeeting en zat de bijeenkomst voor. (2012)

Inspiratielunch EL&I, Programma Jeugd

In opdracht van het Programma Jeugd van het ministerie van EL&I verzorgt Bureau ZET een werklunch voor beleidsmedewerkers van team Natuur, Landschap en Platteland. Centraal staat de vraag hoe zij in een veranderende context hun beleidsdoelen kunnen realiseren door te sturen op samenwerking. (2011)

Programmamanagement LvDO

Gedurende zes jaar was Harm Blanken betrokken bij het management van het landelijk programma Leren voor Duurzame Ontwikkeling. Hij schreef mee aan de nota uit 2004 en adviseerde vooral provincies bij het selecteren en opzetten van op de praktijk gerichte projecten waarin Duurzame Ontwikkeling als innovatie werd aangepakt. (2001-2007)

(naar boven)

Evaluaties, haalbaarheidsonderzoek en verkenningen

Evaluatie Kennisnetwerk OBN 2014-2018

Het Kennisnetwerk OBN heeft als doel het bevorderen van de ontsluiting, ontwikkeling, uitwisseling, verspreiding en benutting van kennis over beheer, behoud en herstel van bos en natuur en is een samenwerking van partijen uit beheer, beleid en (wetenschappelijk) onderzoek. Op verzoek van BIJ12 voerde Bureau ZET een onafhankelijke evaluatie uit van het functioneren, de output en de outcome van het OBN Kennisnetwerk over de periode 2014 tot 2018. In de evaluatie ging veel aandacht uit naar de governance van het netwerk en het proces van vraagarticulatie. Hoofdconclusie van de evaluatie is dat OBN kennis levert van goed kwaliteit met doorwerking in de praktijk van beleid en beheer. In het evaluatierapport worden aanbevelingen gedaan voor verdere verbetering van werkprocessen en governance en voor het vergroten van zichtbaarheid en doorwerking van de resultaten van het kennisnetwerk. (2017-2018)

Evaluatie Ecologische verbindingszones en ontsnippering Noord-Brabant

In opdracht van de provincie Noord-Brabant evalueerde Bureau ZET het beleid voor ecologische verbindingszones en ontsnipperingsmaatregelen. De focus lag op de sturing, samenwerking met partners, uitvoeringsorganisatie, bereikte prestaties en doelbereik. De bestaande programma’s voor ontsnippering van rijks-, provinciale en gemeentelijke infrastructuur zijn in Brabant (bijna) afgerond. In de afgelopen decennia is veel uitgevoerd en bereikt. De provincie heeft een grote inzet gepleegd en is koploper ontsnippering in Nederland. Beheer/onderhoud en nieuwe ontsnipperingsopgaven vragen nog om aandacht. Voor de ecologische verbindingen geldt dat in de afgelopen periode veel gerealiseerd is, maar dat nieuwe impulsen nodig zijn om tempo in de uitvoering te houden. Voor ontsnippering én ecologische verbindingen blijkt dat een duidelijker koppeling met de doelen van het soortenbeleid en een betere monitoring van het doelbereik voor soorten wenselijk zijn. Klik voor het rapport: Evaluatie EVZs en ontsnippering Brabant_definitief eindrapport (Provincie Noord-Brabant, 2016 – 2017).

Quick scan Crowdfunding en Rijkswaterstaat

BonenRijkswaterstaat wil in beeld brengen welke kansen crowdfunding biedt voor de organisatie. Speciale aandacht gaat daarbij uit naar de mogelijkheden om crowdfunding in te zetten als een manier om actief samen te werken met partijen in de samenleving.
Er wordt een quick scan uitgevoerd om beter zicht te krijgen op de mogelijke rollen van Rijkswaterstaat in crowdfunding en de kansen en risico’s die daarbij horen.
Op basis hiervan worden de contouren geschetst voor een afwegingskader en suggesties gedaan voor de doorontwikkeling van crowdfunding in de organisatie.
Bureau ZET versterkt het projectteam van Rijkswaterstaat. (2016)

Ex-post monitoring steunregeling Natuurbeheer

De Europese Unie (DG Concurrentie) voert jaarlijks een steekproef uit van door lidstaten ten uitvoer gelegde steunmaatregelen. De steekproef dient ondermeer om te toetsen of aan de toepasselijke staatssteunregels is voldaan. In 2016 is de steunregeling Natuurbeheer opgenomen in de steekproef en is de Nederlandse autoriteiten verzocht informatie aan te leveren over de aan ondernemingen verleende staatssteun in 2013 en 2014. Bureau ZET ondersteunde BIJ12 bij deze ex-post monitoring van de steunregeling Natuurbeheer. (2016)

Evaluatie functieveranderingsbeleid Ermelo

Omdat de agrarische sector en het landelijk gebied volop in ontwikkeling zijn, heeft de gemeente Ermelo in oktober 2012 de Structuurvisie Functieverandering vastgesteld om richting te geven aan functieveranderingsinitiatieven van agrariërs. Tweeëneenhalf jaar later wil de gemeente de werkwijze, het proces en de effecten van het functieveranderingsbeleid evalueren, in interactie met belanghebbenden. Doel van de evaluatie is vooral leren van ervaringen en vooruitkijken. De gemeente Ermelo heeft Gebiedscoöperatie O-gen opdracht gegeven voor de uitvoering van de evaluatie. Bureau ZET is door de Gebiedscoöperatie gevraagd hierin mee te werken. (Gebiedscoöperatie O-gen, 2014-2015)

Evaluatie en toekomstverkenning Agrarisch natuur- en landschapsbeheer Brabant 2000-2012

Sprinspin siteIn opdracht van de provincie Noord-Brabant heeft Bureau ZET in nauwe samenwerking met Sovon een evaluatieonderzoek en toekomstverkenning uitgevoerd. Het onderzoek richtte zich op de instrumenten en subsidieregelingen waarmee de provincie zijn agrarisch natuur- en landschapsbeleid uitvoert. Dit betreft de rijksregelingen SAN/SNL-A, het provinciale Groen Blauw Stimuleringskader (Stika), het onderdeel Kleine Landschapselementen van de provinciale subsidieregeling Natuur en Landschap (de ‘beleidsregel’) en de provinciale Beleidsregel Soortenbeleid. Een deel van de regelingen is uniek binnen de Nederlandse context.
De provincie verdient waardering voor zijn inzet op het agrarisch gebied met vier regelingen voor agrarische natuur en landschap. Het Brabantse landschap zou er zonder deze regelingen anders uit zien. De resultaten voor agrarische natuur laten een wisselend beeld zien. De doelstelling van duurzaam behoud van agrarische biodiversiteit is nog lang niet behaald. Positief is dat de provincie sinds enige tijd de leefgebiedenbenadering gebruikt als sturingsinstrument voor een meer effectieve inzet van agrarisch natuurbeheersubsidies, al zijn er nog verbeteringen nodig in de begrenzing van de leefgebieden door meer rekening te houden met kwel en openheid/beslotenheid van het landschap en door het openstellen van combinaties van beheerpakketten. Ook in de kennisontwikkeling voor het beheer (o.a. het akkerrandenbeheer) zijn belangrijke stappen gezet. Het is nu van belang om de ontwikkelde beheerinnovaties verder op te schalen naar de agrarische beheerpraktijk door hiervoor mogelijkheden te bieden binnen de regelingen. In de afgelopen jaren is tenslotte veel voortgang bereikt in het ontwikkelen van een meer geïntegreerde en efficiënte uitvoeringsorganisatie voor de subsidieverlening, waarin het Coördinatiepunt Landschapsbeheer een centrale rol speelt.
Belangrijke verbeteringen zijn mogelijk in de doelformulering (concreter), een meer samenhangende sturing op de vier regelingen gericht op het bereiken van de doelen, meer aandacht voor de kosteneffectiviteit van in te zetten subsidiemiddelen en meer aandacht voor de inzet van sociale en economische instrumenten. De kennis en inzet van vrijwilligers, en de samenwerking van vrijwilligers met agrariërs, spelen een belangrijke rol bij het behouden van agrarische natuur en landschap in Brabant. De vier regelingen zijn echter zeer complex en de wereld van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer is relatief onbekend bij ‘de buitenwacht’. Het ontwikkelen van een overkoepelende, samenhangende visie op het Brabantse beleid voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer  en het versterken van de maatschappelijke dialoog over de gewenste biodiversiteit in het agrarisch gebied kunnen helpen om de betrokkenheid van de maatschappij bij agrarische natuur en landschap te versterken.  (2013 – 2014)
Klik voor het rapport: Evaluatie agrarisch natuur- en landschapsbeheer Noord-Brabant – eindrapport 8-6-2014 – web .

Evaluatie en toekomstverkenning Kennisnetwerk Ontwikkeling + Beheer Natuurkwaliteit (OBN)

Het Kennisnetwerk OBN richt zich op de ontwikkeling en verspreiding van kennis over natuurherstel ten behoeve van Natura 2000, Programmatische Aanpak Stikstof (PAS), leefgebiedenbenadering en ontwikkeling nieuwe natuur. In opdracht van het Bosschap heeft Bureau ZET een evaluatie en toekomstverkenning uitgevoerd. De evaluatie betrof het functioneren van het Kennisnetwerk OBN en de bereikte resultaten in de periode 2006 – 2012. Het kennisnetwerk heeft in de afgelopen jaren een belangrijke bijdrage geleverd aan herstel van landschappen en ecosystemen en de daarin levende flora en fauna. Een belangrijke factor voor dit succes is de praktijkgerichte, nauwe samenwerking tussen wetenschap en beheerpraktijk in het kennisnetwerk. Voor de toekomst is van belang om aansluiting te (be)houden bij beleidsprioriteiten van rijk en provincies en samenwerkingsmogelijkheden met collega-kennisnetwerken te benutten. (2012)

Strategische verkenning ‘Verticale communicatie’

VerticaalHet programma Strategische Verkenningen van Rijkswaterstaat signaleert nieuwe maatschappelijke en bestuurlijke ontwikkelingen in de omgeving en verkent hoe de eigen organisatie daarop kan reageren. In de verkenning ‘Verticale Vertelbaarheid’ gaat het om de vraag hoe de communicatie over noodzakelijke prioritering in beheer en onderhoud van (water)wegen en kunstwerken tussen centrale en decentrale organisatielagen verloopt. Welke knelpunten en verbeterpunten zijn er? Bureau ZET werkt samen met het RWS-projectteam aan deze verkenning. Resultaat is een advies aan het bestuur RWS dat aanknopingspunten biedt voor betere verbinding tussen de verschillende organisatielagen (en de buitenwereld) op het gebied van beheer en onderhoud. (2012)

Evaluatie Weidevogelverbond

In opdracht van het IPO is in 2010 een evaluatie uitgevoerd van het Weidevogelverbond en het Actieprogramma “Een rijk weidevogellandschap”. Uit de evaluatie komt naar voren naar de doelstellingen grotendeels niet gehaald zijn en de partijen in het Weidevogelverbond er onvoldoende in geslaagd zijn het werken aan wederzijds begrip voor elkaars belangen te combineren met (tijdig) weidevogelresultaat. Klik Evaluatie weidevogelverbond juni 2010 voor het eindrapport.

Externe evaluatie Gelders Klimaatprogramma

Met de externe evaluatie van het Gelderse Klimaatprogramma hebben wij in beeld gebracht hoe externe partners en doelgroepen de inzet van de provincie Gelderland waarderen. Klik hier voor het evaluatierapport. (2010)

Halve Maen op volle kracht

Het Biesboschcentrum Dordrecht heeft NovioConsult samen met Kenniscentrum Recreatie laten onderzoeken hoe de rendabiliteit van rondvaartboot de Halve Maen verbeterd zou kunnen worden, ofwel hoe het verlies geminimaliseerd kan worden of zelfs kan worden omgebogen tot een batig saldo. (2009)

(naar boven)

Kennismanagement

Verkenning en actieplan kennissamenwerking bos- en natuureigenaren

De VBNE (Vereniging van Bos- en Natuurterreineigenaren) heeft Bureau ZET opdracht verstrekt voor het uitvoeren van een verkenning van de bestaande en gewenste samenwerking van bos- en natuurterreineigenaren en andere partijen in de sector op het vlak van kennis (‘kennisdelen’). De verkenning richt zich op kennissamenwerking vanuit twee perspectieven: de behoeften die vanuit de eigen organisaties komen (‘van onderop’) en behoeften in verband met (nieuwe) eisen vanuit de omgeving (‘van buitenaf’). Het project moet resulteren in een concreet actieplan met daarin diverse activiteiten voor versterking van de kennissamenwerking. Het actieplan wordt in samenwerking en afstemming met de VBNE-leden en andere partijen in de sector opgesteld. (VBNE, 2015)

Kennisontsluiting invasieve exoten Stichting Tinea

Lindenvouwmijnmotje - zomergeneratieStichting Tinea voert in opdracht van het Team Invasieve Exoten van de n-VWA twee projecten uit gericht op het vergroten van de aandacht voor en kennis van de (invasieve) exoten onder de kleine vlinders. Dit is van belang om tijdig zicht te kunnen krijgen op potentieel schadelijke nieuwe soorten in Nederland. Bureau ZET zorgt voor de procesbegeleiding en coördinatie van de bijdragen van de betrokken experts en draagt bij aan de kennisverspreiding. Eind 2011 zijn teksten, beeldmateriaal, actuele verspreidingskaarten en literatuurbronnen voor de 23 belangrijkste soorten ontsloten op de website www.kleinevlinders.nl . In 2012 en 2013 ligt het accent op kennisverspreiding naar de doelgroepen (presentaties en bijdragen aan de Exotennieuwsbrief). (2011-2013). Klik voor de nieuwsbrieven:
Kijk op Exoten, nr. 1, juni 2012.
Kijk op Exoten, nr. 2, september 2012.
Kijk op Exoten, nr. 3, januari 2013.
Natura 2013-2 Special Exoten.
Kijk op exoten, nr. 4, april 2013.

Redactie publicaties Jeugd

In het EL&I Programma Jeugd (2009-2011) stonden de jeugd en actoren die voor en met kinderen & jongeren werken centraal. Doel van het programma was te zorgen voor een extra maatschappelijke impuls rond jeugd en de duurzame, groene EL&I beleidsterreinen. Vraaggericht werken en het stimuleren van samenwerking tussen uiteenlopende organisaties waren de uitgangspunten. Aan het einde van de looptijd wil het programma Jeugd de behaalde resultaten oogsten, kennis en ervaring delen en anderen stimuleren om aan de slag te gaan met jeugd & groen. Hiervoor zijn verschillende handreikingen en een boek met praktijkvoorbeelden rond jeugd en groen gepubliceerd. Bureau ZET dacht mee over de opzet van deze publicaties en heeft de eindredactie gevoerd. (2012) U kunt hier de publicaties downloaden:
Geef jongeren de groene ruimte! – Een handreiking voor ‘groene’ organisaties.
– Aan de slag met Jeugd – Werken met de burger, werknemer, ondernemer en consument van de toekomst (binnenkort).
– Leren van Jeugd! – Voorbeeldprojecten over werken met jeugd (binnenkort).

Kennisnetwerk Jeugd en Natuur

Met kennisuitwisseling, coalitievorming en ondersteuning zijn in opdracht van het Programma Jeugd van het ministerie van LNV verandertrajecten voor een sterke betrokkenheid van jeugd bij natuur in gang gezet. In samenwerking met MOVISIE. (2008-2010)

Kennisnetwerk Groen en de Stad

In opdracht van het ministerie van LNV heeft NovioConsult de website www,groenendestad.nl ontwikkeld en gedurende drie jaar de redactie gevoerd door actuele berichten, literatuur, praktijkvoorbeelden en evenementen op de site te plaatsen. Door het beëindigen van het programma ‘Groen en de Stad’ is helaas de site uit de lucht. (2007-2010)

(naar boven)